Είναι στρεβλό το πρότυπο ανάπτυξης;

Οι επιλογές στο θέμα «κυκλοφοριακό Σπετσών» δείχνουν τι είδος ανάπτυξης προτιμούν ως τώρα οι πολίτες του νησιού.
Άρθρο του κ.Δημήτρη Κορυζή που δημοσιεύθηκε το φθινόπωρο του 2006 (πριν τις δημοτικές εκλογές) στη ‘Σπετσιώτικη Ηχώ’ και είναι ακόμη πιο επίκαιρο… 4 χρόνια μετά! Αναδημοσιεύεται εδώ στο πλαίσιο της διαβούλευσης εν όψει των δημοτικών εκλογών του 2010.  

Στις 22/9 κάθε χρόνο, υποτίθεται πως γιορτάζεται στην Ελλάδα αλλά και σε όλη την Ευρώπη, η «Ημέρα χωρίς Αυτοκίνητο», οπότε και οι χρήστες ΙΧ αφήνουν το αυτοκίνητό τους και χρησιμοποιούν εναλλακτικά μέσα μεταφοράς. Συνήθως όμως η  μέρα αυτή βρίσκει σχεδόν πάντοτε τους Αθηναίους μποτιλιαρισμένους μέσα στα αυτοκίνητά τους, μεταξύ των οποίων και ο υπογράφων σε μερικές περιπτώσεις, αφού δεν διανοούνται καν να χρησιμοποιήσουν άλλο μεταφορικό μέσο.  Έστω και αν τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια αυξητική τάση χρήσης Μέσων Μαζικής Μεταφοράς (40% των μετακινήσεων γίνεται με ΜΜΜ), ο δείκτης ιδιοκτησίας ΙΧ έχει αυξηθεί κατά 100% σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat τα τελευταία 15 χρόνια, πλησιάζοντας στην Αθήνα τα 440 ανά 1000 κατοίκους, ενώ στο σύνολο της χώρας είναι 350 ανά 1000 κατοίκους.

Συνηθίζω τον τελευταίο καιρό να χρησιμοποιώ τα ΜΜΜ, προσπαθώντας να αλλάξω συνήθειες ή να κάνω τομές στην καθημερινότητα μου, συμβαδίζοντας με ένα διαφορετικό πρότυπο ανάπτυξης. Θυμάμαι κάθε φορά το άρθρο της Τασούλας Καραγιάννη για το σύγχρονο πρότυπο ανάπτυξης στην εφημερίδα “Καθημερινή” στις 23/9/2005 το οποίο διάβασα καθ’ οδόν προς τις Σπέτσες, και χρησιμοποιώντας μερικές από τις εκφράσεις της προσπάθησα να εντοπίσω στο παρόν άρθρο, τα σημεία εκείνα που διαμορφώνουν το πρότυπο ανάπτυξης του νησιού αυτού.

Σύμφωνα με στοιχεία της Συστεμα Μελετητική ΑΕ που εκπόνησε σχετική μελέτη για Κυκλοφοριακές Προτάσεις & Παρεμβάσεις για την Ανάπτυξη των Μεταφορών στο Δήμο Σπετσών το 2002, οι οποίες έχουν μείνει ανεκμετάλλευτες αφού θεωρήθηκαν ανεφάρμοστες (;), υπολογίζονται γύρω στις 150.000 κινήσεις επιβατών στο λιμάνι των Σπετσών μέσα σε ένα χρόνο (50% των οποίων τους καλοκαιρινούς μήνες), 9.000 εκφορτώσεις φορτηγών αυτοκινήτων, πλέον από 2.000 εκφορτώσεις ΙΧ αυτοκινήτων και 6.000 εκφορτώσεις δικύκλων. Από τους υπολογισμούς της μελέτης για το έτος 2002 και ειδικότερα για τους μήνες αιχμής οι ημερήσιοι φόρτοι (μετακινήσεις) δικύκλων στους κύριους δρόμους των Σπετσών ξεπερνούν τους 650, και τα φορτηγά τους 150, ενώ τα ΙΧ λόγω του περιορισμού τους δεν ξεπερνούν τους 10.

Υπενθυμίζεται επίσης πως οι μόνιμοι κάτοικοι του νησιού είναι 4.100 (απογραφή 2001) και σε περιόδους καλοκαιρινής αιχμής ο πληθυσμός αγγίζει τα 11.500 άτομα. Από τους αριθμούς αυτούς, μπορούμε να αντιληφθούμε σε τι νούμερα μπορεί να φτάσει η χρήση ΙΧ στο νησί, αν οι κάτοικοι του νησιού αποκτήσουν ΙΧ με τους ρυθμούς των υπολοίπων Ελλήνων. Παρατηρώντας τις τάσεις των τελευταίων χρόνων (2002-2006), η χρήση των ΙΧ στο νησί μάλλον έχει αυξηθεί σε υπερβολικό βαθμό, προσπαθώντας να εναρμονιστεί με την πανελλήνια αύξηση ιδιοκτησίας ΙΧ που αναφέρθηκε παραπάνω.

Η αναφορά σε αριθμούς και δεδομένα του 2002  μας βοηθά να αντιληφθούμε πως όποιες και αν ήταν οι προτάσεις της παραπάνω μελέτης όπως:

– αύξηση της χωρητικότητας του κύριου οδικού δικτύου,
– μέτρα για την κυκλοφοριακή ασφάλεια πεζών,
– σημειακές κυκλοφοριακές παρεμβάσεις οδικού δικτύου,
– ίδρυση Δημοτικής Συγκοινωνίας Σπετσών,
– προτάσεις ανάπτυξης θαλάσσιων επιβατικών & εμπορευματικών μεταφορών
– αλλά παράλληλα και μέτρα περιορισμού ή απαγόρευσης της κυκλοφορίας,

είχαν ως στόχο και μόνο τη διαχείριση του προβλήματος της κυκλοφορίας πεζών, αυτοκινήτων και αγαθών.

Ο μελετητής της Συστεμα Μελετητική ΑΕ έχει παραδεχθεί ότι η μετακίνηση είναι ένα από τα αναφαίρετα αγαθά της προόδου και τις ανάπτυξης. Είναι ελευθερία και έκφραση δημοκρατίας. Προτείνει λοιπόν παρεμβάσεις για την ικανοποίηση των αυξανόμενων τάσεων κίνησης των οχημάτων, αφού προβλέπει ραγδαία αύξηση της κυκλοφορίας, αύξηση της ζήτησης για ΙΧ και φορτηγά, ικανοποίηση των ημερήσιων φόρτων κυκλοφορίας σε δίκυκλα, φορτηγά, μικρά οχήματα ώστε οι ανάγκες μιας σύγχρονης κοινωνίας να μην μένουν πίσω. Προτείνει όμως και παρεμβάσεις περιορισμού της κυκλοφορίας για να μετριάσει τις επιπτώσεις στο αστικό περιβάλλον του νησιού. Το ζητούμενο λοιπόν είναι πως θα περιορισθούν οι αρνητικές επιπτώσεις από τη χρήση των «παραπροϊόντων» της ευημερίας αυτής χωρίς να πληγεί η ανάπτυξη. Υπάρχουν λοιπόν μέτρα και παρεμβάσεις που οδηγούν την ανάπτυξη σε σωστά μονοπάτια. Στην Ελλάδα και στην περίπτωσή μας στις Σπέτσες τα όποια μέτρα, είναι όμως κατά κανόνα ημίμετρα, ρυθμίσεις και παρεμβάσεις που μπορεί κανείς να παραβεί, να αγνοήσει, να αφήσει στο πίσω μέρος του μυαλού του και πορευθεί ιδιωτικά (idiot) το δικό του δρόμο, χωρίς να υποστεί κυρώσεις όπως νομίζει.

Παρόλο που σχετικές έρευνες στις Σπέτσες από την Ένωση Σπετσιωτών που χρησιμοποιήθηκε στην εν λόγω μελέτη, έδειξαν ότι πλέον του 60% των μελών της, θεωρεί πρόβλημα τις υποδομές, το κυκλοφοριακό, τη διαχείριση του αστικού περιβάλλοντος, η χρήση του αυξάνεται δραματικά τα τελευταία χρόνια, ξεπερνώντας ακόμα και το ρυθμό ανάπτυξης της χώρας, ενώ από την άλλη οι Σπέτσες ανήκει υποτίθεται στις πόλεις χωρίς αυτοκίνητο. Μάλλον κατά λάθος έχει παραμείνει εκεί, αφού οι αριθμοί των ΙΧ, φορτηγών, και μικρών οχημάτων το καλοκαίρι του 2006 και όχι μόνο, άλλα δεδομένα δείχνουν.

Μα αυτό το μοντέλο ανάπτυξης έχουν επιλέξει οι κάτοικοι, αυτό είναι που εξυπηρετεί τις ανάγκες τους και ικανοποιεί τις καθημερινές τους μετακινήσεις. Είναι δυνατόν να το αλλάξουν; Μα αυτό τους βολεύει να ακολουθήσουν τα επόμενα χρόνια. Το ποτάμι δεν γυρνά πίσω πια. Το μοντέλο ανάπτυξης όσο στρεβλό και αν είναι, όσο και αν έχει αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον ικανοποιεί την ιδιωτικότητα και δεν κάνει ζημιά σε κανένα, αφού μόλις τελειώνει η περίοδος αιχμής, όλοι γυρνάμε στο καβούκι μας και στην ιδιωτικότητα μας.

Όμως δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι με αυτό το δρόμο που έχουμε πάρει το αυτοκίνητο (ΙΧ, Φορτηγό) ή τα υποκατάστατα του θα διεκδικήσει ακόμη περισσότερο χώρο και θα τον κερδίσει. Αλλά μάλλον αυτό θέλει και ο σύγχρονος άνθρωπος. Λιγότερο χώρο, περισσότερο τσιμέντο, λιγότερο πράσινο, περισσότερους ρύπους, λιγότερη ησυχία, περισσότερη κινητικότητα. Είναι πράγματι το σωστό ή το στρεβλό πρότυπο ανάπτυξης; Τα στοιχεία δείχνουν ότι είναι στρεβλό, αλλά αυτό το πρότυπο ακολουθείται και οι αρνητικές επιπτώσεις του θα φανούν σύντομα. Υπάρχει η προοπτική αλλαγής αυτής της πορείας; Μέχρι σήμερα δεν έχει διαφανεί κάτι τέτοιο.  Τότε θα πρέπει να είναι έτοιμος ο πολίτης των Σπετσών να υποστεί τις συνέπειες.

Δημήτρης Κορυζής

—–

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s