Το πολεμικό Stormcloud στις Σπέτσες

(Δημοσίευση τού Αλέξανδρου Δ. Μπούφη στον «Σπετσιώτικο Αντίλαλο» Φύλλο 231 και 232 έτους 2014)

Επίσκεψη τού βρετανικού πολεμικού Stormcloud στις Σπέτσες το 1944

Αλέξανδρος Δ. Μπούφης

 (μέρος α’, φύλλο 231, Ιαν-Φεβρ. 2014)

Λίγοι πια θυμούνται τον ενθουσιασμό και τους πανηγυρισμούς που ξεσήκωσε στις Σπέτσες η επίσκεψη του βρετανικού πολεμικού Stormcloud την 1η Οκτωβρίου 1944. Ήταν οι μέρες που έφευγα τα γερμανικά στρατεύματα και προχωρούσαν τα βρετανικά, ενώ φούντωνε η εμφύλια διαμάχη για την εξουσία.

Το πώς αντέδρασαν οι Σπετσιώτες, το περιγράφει η αναφορά του κυβερνήτη του Stormcloud. Η αναφορά βρέθηκε στα βρετανικά αρχεία από τον Καναδό ιστορικό ερευνητή Πλάτωνα Αλεξιάδη, που μελετά τη ναυτική ιστορία στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Διαβάστε την εδώ σε μετάφραση του Παύλου Δεμερτζή-Μπούμπουλη.

Το ναρκαλιευτικό HMS Stormcloud

  Το ναρκαλιευτικό HMS Stormcloud

Στη συνέχεια θα δούμε την ευρύτερη εικόνα των γεγονότων που οδήγησαν στον απο λάθος σκοτωμό του Άγγλου καταδρομέα R. Bury από Σπετσιώτες πολιτοφύλακες και την επίσκεψη του πλοίου στο νησί για να μεταφέρει τους τραυματίες.

«H.M.S. STORMCLOUD
8 Οκτωβρίου, 1944
ΣΠΕΤΣΕΣ, Ελλάδα – Επίσκεψη του ναρκαλιευτικού H.M.S. STORMCLOUD,
1 και 2 Οκτωβρίου, 1944

Ως Προσωρινός Έφεδρος Αξιωματικός, κυβερνήτης ενός εκ των πλοίων της Α.Μ., είχα πρόσφατα την τιμή να αποκτήσω την μοναδική εμπειρία να δώ τον απίστευτο σεβασμό με τον οποίο, πιστεύω, αντιμετωπίζεται η σημαία του Βασιλικού μας Ναυτικού σε όλο τον κόσμο. Αισθάνομαι πως είναι κάτι που πρέπει να το δεί κανείς για να το πιστέψει. Η ιστορία που ακολουθεί είναι μια προσπάθεια να καταγράψω τις εμπειρίες μου και να εξηγήσω τα συναισθήματά μου.

Την 1η Οκτωβρίου 1944, το Stormcloud διατάχθηκε να κατευθυνθεί προς τις Σπέτσες. Επιβιβάσαμε και τον λοχαγό Ντ. Κ. Στόμπυ του Στρατού. Ο στόχος της αποστολής ήταν τριπλός:

(α) Να επιβιβαστούν δυο σοβαρά τραυματισμένοι Βρετανοί στρατιώτες, οι οποίοι είχαν τραυματιστεί από τους κατοίκους των Σπετσών επειδή λανθασμένα θεωρήθηκαν Κομμουνιστές. Ένας Βρετανός αξιωματικός σκοτώθηκε την περίοδο εκείνη. Εάν χρειαζόταν, ο ιατρός μου θα εκτελούσε εγχειρήσεις πρίν την επιβίβαση.

(β) Να διευθετήσουμε την πολιτική κατάσταση. Οι Σπέτσες είχαν κρατούμενους μερικούς Έλληνες κομμουνιστές.

(γ) Να δείξουμε την Βρετανική σημαία στους κατοίκους των Σπετσών, να τους εντυπωσιάσουμε καταλλήλως, με την ελπίδα ότι οι εσωτερικές διαμάχες θα σταματούσαν, καθώς και να φέρουμε λίγη ελπίδα για το μέλλον στους κατοίκους.

Αντικρύσαμε τις Σπέτσες στις 15.30 τη 1η Οκτωβρίου και έως τις 16.00 το Stormcloud είχε φτάσει περίπου στο ένα μίλι από το νησί. Είδαμε τεράστια πλήθη να έχουν μαζευτεί στην παραλία. Η σειρήνα ήχησε με έναν μακρύ συρειγμό και υψώθηκε η σημαία μάχης στο κατάρτι. To Stormcloud προχώρησε σιγά μπροστά από την πόλη, και εκείνη την στιγμή οι ΄ντόπιοι΄τρελάθηκαν εντελώς. Ψαράδες σε κοντικά καίκια πέταξαν χειροβομβίδες στο νερό, άνθρωποι στην στεριά έριξαν στον αέρα με πολυβόλα και τουφέκια και όλοι ζητωκραύγαζαν και ανέμιζαν σημαίες. Το Stormcloud γύρισε αριστερά και προχώρησε στο αραξοβόλι του και καθώς έπεφτε η άγκυρα, η έξαψη στην στεριά ήταν τρομερή. Ο Δήμαρχος των Σπετσών, ο δημοτικός υπάλληλός του, κλπ, ήρθαν με μια βάρκα για να με επισκεφθούν, και τους δεχτήκαμε δεόντως. Στο μεταξύ, καθαιρέθηκε η λέμβος του Stormcloud και ο Υπολοχαγός, ο Ιατρός και ο Λοχαγός Στόμπυ πήγαν στην στεριά να δούν τους τραυματισμένους και να κάνουν τις απαραίτητες διευθετήσεις. Τη στιγμή που έφθασαν, περικυκλώθηκαν εντελώς από το ενθουσιασμένο πλήθος. Η ομάδα μπόρεσε, τελικά, να μπεί σε σχηματισμό. Απαρτιζόταν από ένα Ναύτη μπροστά, κρατώντας τη σημαία του Βασιλικού Ναυτικού, ακολουθώμενος από άλλους τέσσερις Ναύτες με τους Αξιωματικούς τους, όλοι τους ντυμένοι με περικνήμια και οπλισμό (εκτός του Ιατρού). Ήταν ένα πολύ εντυπωσιακό θέαμα να τους βλέπει κανείς να παρελαύνουν στο παραλιακό δρόμο προς το νοσοκομείο και στην συνέχεια προς το Δημαρχείο, όπου η σημαία μας ανέμιζε δίπλα στην ελληνική. Ολόκληρος ο πληθυσμός ακολούθησε την παρέλαση όπου και να πήγαινε. Στην στεριά κανονίστηκε να χειρουργηθούν το επόμενο πρωί οι τραυματίες από τον Χειρούργο Ανθυποπλοίαρχο Π. Φ. Ντόνοβαν Β.Ν.Ε.Ε. (Βασιλική Ναυτική Εθελοντική Εφεδρεία), τον Ιατρό του πλοίου.

Το βράδυ, ο Δήμαρχος και η γυναίκα του δείπνησαν στην τραπεζαρία του Stormcloud συνοδευόμενοι από την 3 ετών κόρη τους και ένα διερμηνέα. Απολαύσαμε μια πολύ ωραία βραδιά. Κανονίστηκε επιπλέον να επισκεφθώ επισήμως το Δήμαρχο το επόμενο πρωί και εγώ και το επιτελείο μου να γευματίσουμε στην οικία του Δημάρχου.

Κατά την διάρκεια των συζητήσεών μου με τον Δήμαρχο μέχρι εκείνη τη στιγμή, είχα αποκτήσει μια αρκετά καλή κατανόηση της πολιτικής κατάστασης στις Σπέτσες, και των κακουχιών και σκληροτήτων που είχε υποστεί ο πληθυσμός. Ήταν, όντως, μια πολύ θλιβερή ιστορία. Η έλλειψη τροφής, ειδικά τις χειρότερες περιόδους όπως το 1941, πρέπει να ήταν ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς ο αριθμός των νεκρών από την ασιτία, όπως μου είπανε, ήταν εντυπωσιακός. Αποκρουστικές ήταν και οι ιστορίες για κτηνωδίες, όπως δημόσιοι απαγχονισμοί κλπ. Η ελπίδα που τόσο εμφανώς έδινε η άφιξη του Stormcloud σε αυτούς τους καλούς ανθρώπους με ώθησε να γράψω ένα γράμμα στο Δήμαρχο. Αυτό του το προσέφερα κατά την υποδοχή μου στο Δημαρχείο την επόμενη μέρα.

Το πρωί της Δευτέρας 2 Οκτωβρίου, πήγα στην στεριά με την βάρκα του Stormcloud για να επισκεφθώ το Δήμαρχο, συνοδεία των αξιωματικών Ανθυποπλοίαρχο Α. Τσέιφερ, Β.Ν.Ε.Ε. και Σημαιοφόρο Ε. Γ. Λάμινγκ Β.Ν.Ε.Ε. Καθώς η λέμβος άφηνε το πλοίο η ελληνική σημαία υψώθηκε στο κατάρτι δίπλα στην δική μας ναυτική σημαία και παίχτηκε η αρμόζουσα μουσική στο μεγάφωνο. Ολόκληρος ο πληθυσμός είχε μαζευτεί στην προκυμαία, ο Δήμαρχος και η συνοδεία του στο μόλο. Είναι αδύνατο να περιγράψω τη σκηνή καθώς έφτασα. Το πλήθος απλά τρελάθηκε και οι καμπάνες της εκκλησίας χτυπούσαν δοξαστηκά. Με υποδέχθηκε ο Δήμαρχος και με σύστησε στους επισήμους της πόλης και μετά μου προσέφεραν μπουκέτα και μπουκέτα από λουλούδια από παιδιά και άλλους. Αφότου δέχτηκα αυτά τα λουλούδια και τοποθετήθηκαν στην βάρκα για να σταλούν πίσω στο πλοίο, βρέθηκα να με κουβαλάνε στος ώμους (παρόλα τα 100 κιλά μου) μέσα από το πλήθος προς το Δημαρχείο, ενώ έριχναν πάνω μου πέταλα λουλουδιών. Είχε οργανωθεί εκδήλωση υποδοχής στο Δημαρχείο όπου ακούστηκαν πολλές ομιλίες υποδοχής των Βρετανών. Διάβασα το γράμμα μου και το προσέφερα στο Δήμαρχο ως απάντηση. Ένας Αναμνηστικός Οδηγός των Σπετσών, δεόντως αφιερωμένος, μου προσφέρθηκε από τον Δημοτικό Υπάλληλο.

Έπειτα ο Δήμαρχος με πληροφόρησε ότι είχε παραλάβει ένα γράμμα το προηγούμενο απόγευμα, μέσω ειδικού αγγελιοφόρου, από τον Δήμαρχο του Ναυπλίου στο οποίο ανέφερε την σοβαρή κατάσταση που επικρατεί στην πόλη, και ζητούσε να έρθει σε επαφή με τους Βρετανούς, με σκοπό να πάρει βοήθεια. Ο Λοχαγός Στόμπυ με ενημέρωσε ότι οι Βρετανοί επρόκειτο να φτάσουν στο Ναύπλιο εκείνη την ημέρα, οπότε εν συνεχεία δεν στάλθηκε κανένα σήμα. Ο Δήμαρχος Σπετσών με εκλιπαρούσε να πάω το Stormcloud στο Ναύπλιο, ωστόσο, αυτό το θέμα έληξε με την δήλωση ότι τα γεγονότα στο Ναύπλιο θα αντιμετωπίζονταν από την Διοίκηση το συντομότερο δυνατόν. Επιπλέον, ενημερώθηκα ότι τέσσερις Κομμουνιστές κρατούνταν στην φυλακή από τους κατοίκους των Σπετσών. Τους φέρανε σε μένα και εξηγήθηκε ότι η εσωτερικές διαμάχες έπρεπε να σταματήσουν πριν μπορέσουν οι Βρετανοί να βοηθήσουν πλήρως τον Ελληνικό λαό. Ο πρώτος στόχος ήταν να ελευθερωθεί η Ελλάδα από τους Γερμανούς και μετά να βοηθήσουμε στο θέμα της διατροφής. Αυτοί οι Κομμουνιστές δεσμεύτηκαν να παραδώσουν να όπλα τους και να συμπεριφερθούν κόσμια. Αφού τους νουθέτησα και τους ελευθέρωσε ο Δήμαρχος, τους έσφιξα το χέρι. Όλοι φαίνονταν πολύ χαρούμενοι με την ροή των πραγμάτων.

Μετά την υποδοχή, περπατήσαμε μέσα στην πόλη με τους εκπροσώπους του Δημαρχείου μέχρι το νοσοκομείο, να επισκεφθούμε τους τραυματίες. Εδώ, ο Ιατρός μου με ενημέρωσε ότι ήταν αδύνατο να γίνει χειρουργείο πρωτού βγάλουν μια ακτινογραφία. Αυτό ήταν αδύνατο να γίνει στις Σπέτσες οπότε έγιναν οι απαραίτητες διευθετήσεις και οι ασθενείς μεταφέρθηκαν στο Stormcloud εκείνο το απόγευμα. Είδα τον τοπικό ιατρό και την προισταμένη του νοσοκομείου και τους ευχαρίστησα για την βόηθεια που δώσανε στους τραυματίες.

Από το νοσοκομείο συνεχίσαμε στο νεκροταφείο όπου είχε θαφτεί ο Βρετανός Αξιωματικός που είχε πυροβοληθεί στις Σπέτσες, για να υποβάλλουμε τα σέβη μας στο τάφο. Μας ακολούθησε πλήθος κόσμου και μας κοίταζαν. Ο αξιωματικός είχε θαφτεί σε ένα πολύ ωραίο τάφο πάνω στον οποίο ακούμπησα λουλούδια τα οποία μου δόθηκαν από τους κατοίκους. Εντυπωσιάστηκα πολύ με τον τοπικό ιερέα, ο οποίος στο τέλος στάθηκε στην κεφαλή του τάφου και απήγγειλε για εμάς το Πάτερ Ημών σε πολύ σπαστά Αγγλικά. Η όλη ειλικρίνεια του θέματος με εντυπωσίασε πολύ. Αφότου φύγαμε από το νεκροταφείο, ο Δήμαρχος με ενωμέρωσε ότι, κοντά σε εκείνο το σημείο, ένα Βρετανικό αεροσκάφος τύπου Beaufighter είχε καταρριφθεί από τους Γερμανούς στις 4 Φεβρουαρίου 1944 και ότι η σορός του πιλότου είχε διασωθεί κρυφά από τους κατοίκους και θάφτηκε στα μυστικά. Από τη στιγμή που φύγανε οι Γερμανοί, είχαν σημαδεύσει το τάφο του και με ρώτησε εάν ήθελα να τον επισκεφθώ. Αυτό έκανα, περπατώντας κατά μήκος του γκρεμού, περνώντας το κατεστραμένο αεροπλάνο το οποίο ήταν στο πάτο του γκρεμού. Βρήκα το τάφο του πιλότου να είναι πολύ προσεγμένος. Μπόρεσα να μάθω το όνομα και την διεύθυνσή του και θέλω να γράψω στους δικούς του. Υπέβαλλα τα σέβη μου, και ο ιερεάς ξαναείπε για εμάς το Πάτερ Ημών. Από αυτόν το τάφο, ο οποίος ήταν σε ένα χωράφι στο γκρεμό πανω από το διαλυμένο αεροπλάνο, περπατήσαμε πίσω στην οικία του Δημάρχου για μεσημεριανό.

Αναμνηστική φωτογραφία απο το γεύμα που παρέθεσε ο Δήμαρχος Αθανάσιος Καλογερόπουλος στον κυβερνήτη και τους αξιωματικούς τού πλοίου (Συλλογή Κας Ελένης Καλογεροπούλου)

Αναμνηστική φωτογραφία απο το γεύμα που παρέθεσε ο Δήμαρχος Αθανάσιος Καλογερόπουλος στον κυβερνήτη και τους αξιωματικούς τού πλοίου (Συλλογή Κας Ελένης Καλογεροπούλου)

Ποτέ δεν θα ξεχάσω εκείνο το συμπόσιο. Ήταν προφανές ότι ‘ο μόσχος ο σιτευτός’, στην μορφή δυο ή τριών κοτόπουλων, είχε σφαχτεί για εμάς. Ήταν ένα εξαιρετικό γεύμα, αν και είχε κανείς την εντύπωση ότι δεν είχε υπάρξει τέτοιο γεύμα στο σπίτι για πολλά χρόνια, και για να το αναπληρώσουν μάλλον δεν θα υπήρχε μεσημεριανό για αρκετές μέρες αργότερα. Μετά το γεύμα, υπήρξαν ομιλίες, και τελικά άρχισε ένα τραγούδι. Ο τοπικός φωτογράφος πήρε μια φωτογραφία των ανθρώπων που ήταν στο γεύμα. Οι εκπρόσωποι του Δήμου προσκλήθηκαν στο Stormcloud το βράδυ για ένα βραδυνό μπουφέ. Στην συνέχεια, εγώ και η ομάδα μου φύγαμε από την οικία του Δημάρχου και περπατήσαμε μέχρι το μόλο, όπου περίμενε η λέμβος του Stormcloud. Υπήρξε ο ίδιος ενθουσιασμός των κατοίκων στην αποχώρηση μας από τον μόλο προς το πλοίο. Όταν φτάσαμε, καταλάβαμε ότι το Stormcloud είχε πολλούς επισκέπτες και ότι το πλήρωμα ήταν γνήσιοι ‘Πρεσβευτές της Αυτοκρατορίας’. Το πλοίο άδειασε από επισκέπτες στις 17.30. Εν τω μεταξύ, το απόγευμα, οι τραυματίες είχαν μεταφερθεί από το νοσοκομείο στο Stormcloud.

Οι προσκεκλημένοι μου έφτασαν στις 18.30 το βράδυ, περίπου 20 άτομα συνολικά. Φιλοξενήθηκαν στο A’ Κατάστρωμα Όπλων, το οποίο είχε διαμορφωθεί καταλλήλως. Ένας συνεχόμενος μπουφές είχε οργανωθεί, και, μεταξύ άλλων, καταναλώθηκαν 26 τεράστια πιάτα με σάντουιτς! Θα ήταν περισσότερα αλλά το πλοίο είχε ξεμείνει από ψωμί! Ρωτώντας αργότερα τους αξιωματικούς, μάθαμε ότι κανείς τους δεν έφαγε από τα σάντουιτς. Ήταν μεγάλη η χαρά να βλέπουμε αυτούς τους ανθρώπους να διασκεδάζουν, καθώς για πολλά χρόνια δεν είχαν δει ψωμί ή άλλα πράγματα σαν αυτά που τους προσφέρθηκαν. Μερικά μικρά παιδιά που ήρθαν με τους γονείς τους δεν είχαν ξαναδεί σοκολάτα ή μπισκότα στη ζωή τους. Το πάρτυ μπορούσε να γίνει στο Α’ Κατάστρωμα Όπλων διότι υπήρχε πανσέληνος, και μιας και ήταν μια πανέμορφη βραδιά, δεν χρειάστηκε περαιτέρω φωτισμός. Οργανώθηκε χορός με μουσική από ένα γραμμόφωνο, και το πάρτι ήταν πολύ διασκεδαστικό ίσως και ρομαντικό! Διασκέδασα πάρα πολύ, όπως και οι προσκεκλημένοι μας, και εδραιώθηκε μια γερή φιλία μεταξύ των κατοίκων των Σπετσών και του Stormcloud. Οι προσκεκλημένοι αναχώρησαν στις 22.00.

Το επόμενο πρωί, 3 Οκτωβρίου, στις 05.00, το Stormcloud σήκωσε σιγά τις άγκυρες, έφυγε από τις Σπέτσες και ξανασυνάντησε το στόλο του.

Η όλη εμπειρία θα έχει μια διαρκή επιρροή πάνω μου και πιστεύω πως το πλήρωμα του πλοίου μου θα το θυμάται για πάντα. Θεωρείται ότι η επίσκεψη έφερε νέα ελπίδα στους 3.500 περίπου κατοίκους των Σπετσών, και αύξησε στα μάτια τους το κύρος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας και του Βασιλικού Ναυτικού. Το θεωρώ μεγάλη τιμή που είχα την ευκαιρία να εκτελέσω αυτή την αποστολή με το πλοίο μου.

Αφ’ ότου ξεκίνησα να γράφω αυτή την αφήγηση, ακούστηκε στο BBC ότι οι Βρετανοί εισήλθαν και απελευθέρωσαν το Ναύπλιο.

Μ. Λ. Μ. Τρέβορ
Υποπλοίαρχος Β.Ν.Ε.Ε.»

(μέρος β’, φύλλο 232, Μαρ-Απρ. 2014)

Γιατί οι Σπετσιώτες υποδέχτηκαν θερμά τους Βρετανούς; Αυτό αφορά όχι μόνο την Απελευθέρωση αλλά την εμφύλια σύγκρουση που ήδη είχε φουντώσει.

Μετά την συνθηκολόγηση της Ιταλίας (9 Σεπτεμβρίου 1943) και την αποχώρηση των στρατευμάτων της, οι Γερμανοί έχουν περιοριστεί στις πόλεις και σε στρατηγικά σημεία. Στην ελληνική ύπαιθρο, δημιουργείται κενό εξουσίας και το ΕΑΜ με κάθε τρόπο προσπαθεί να επιβληθεί (τρομοκρατία, συλλήψεις, βασανισμοί, εκτελέσεις). Οι Γερμανοί κάνοντας επιδρομές προσπαθούν να διατηρήσουν την τάξη. Στις 8 Νοεμβρίου 1943 έρχονται στο νησί, η Άχνες Κατραμάδου επεμβαίνει εξηγώντας τους ότι οι Σπετσιώτες δεν δημιουργούν προβλήματα και αυτοί φεύγουν. Την επόμενη χρονιά και ειδικά μετά την 11η Φεβρουαρίου 1944, που τρία συμμαχικά αεροσκάφη βυθίζουν στο Παλιό Λιμάνι ένα επίτακτο πλοίο των Γερμανών, ξεκινά μια σειρά άσχημων γεγονότων για το νησί.

Στις 11 Μαρτίου 1944 η οργάνωση ΕΑΜ που έδρευε στο Κρανίδι, στέλνει αντάρτες να συλλάβουν τους Λεκό, δήμαρχο Σπετσών, Διαμαντόπουλο αρχιτέκτονα και μέλος του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, Κόχυλα ιατρό. Τους πηγαίνουν στο Καρακάσι για ανάκριση. Δύο μέρες αργότερα τους εκτελούν. Την ίδια τύχη είχε και ο Κατραμάδος, διευθυντής του εργοστασίου Δασκαλάκη δύο εβδομάδες αργότερα.

Οι Γερμανοί για να μην χάσουν τον έλεγχο της κατάστασης, αρχές Απριλίου 1944 κάνουν εκκαθαριστικές επιχειρήσεις. Κατά τις επιχειρήσεις αυτές οι Γερμανοί στις 7-8 Απριλίου 1944 αποβιβάζονται στις Σπέτσες και καίνε σπίτια στελεχών του ΕΑΜ. Στο τέλος του ίδιου μήνα οι Σπετσιώτες μαθαίνουν για τις εκτελέσεις των προκρίτων (Λεκός, Διαμαντόπουλος, Κόχυλας, Κατραμάδος) που είχαν γίνει ενάμιση μήνα νωρίτερα, εξαγριώνοντας τους κατά των μελών του ΕΑΜ.

Στις 27 Μαΐου 1944 οι Γερμανοί ξεκινούν την «Επιχείρηση Κοράκι» μια εκτεταμένη εκκαθαριστική στην Αργολίδα. Υπό την πίεση αυτής οι περισσότεροι αντάρτες και στελέχη του ΕΑΜ της περιοχής διαφεύγουν με καΐκια στις ακτές Τσακωνιάς και από κει στον Πάρνωνα. Στις 4 Ιουνίου 1944 φθάνουν οι Γερμανοί στο νησί, συλλαμβάνουν τους κρυμμένους αντάρτες και στελέχη του ΕΑΜ που είχαν παραμείνει στο νησί, τους βασανίζουν και κάποιους τους εκτελούν. Συνολικά έγιναν 17 εκτελέσεις στο διάστημα από 6-13 Ιουνίου 1944 όπου και αναχώρησαν παίρνοντας μαζί τους έντεκα άτομα. Προς τα τέλη του ίδιου μήνα ομάδα Σπετσιωτών αρπάζει από την Πλάκα Λεωνιδίου το καΐκι με το οποίο διέφυγαν οι αντάρτες από τις Σπέτσες. Ήταν η ψαροπούλα «Αγ. Σπυρίδων», του Κάντα, Πειραιώτη ιχθυέμπορου που σαν επίτακτο των Γερμανών είχε κυριευθεί από αντάρτες του ΕΛΑΝ στην Σέριφο τον προηγούμενο Μάρτιο και το είχαν φέρει στις Σπέτσες. Μετά την απελευθέρωση το καΐκι επεστράφη στον ιδιοκτήτη του.

Στις αρχές Σεπτεμβρίου 1944, ένα καΐκι από τις Σπέτσες πηγαίνει στο Κυπαρίσσι να ανταλλάξει διάφορα προϊόντα με τρόφιμα. Κατά την άφιξη του εκεί οι αντάρτες το συλλαμβάνουν. Υποχρεώνουν το πλήρωμα να το ξαρματώσει για να μην μπορούν να διαφύγουν και τους παίρνουν στη Ρειχιά για ανάκριση. Θέλησαν να μάθουν τι κατάσταση επικρατεί μετά την αναχώρηση των Γερμανών και αν οι Σπετσιώτες έχουν όπλα. Μαθαίνουν αυτά που θέλουν και μετά από τρεις μέρες τους αφήνουν να επιστρέψουν στο Κυπαρίσσι και να παραμείνουν εκεί μέχρι άλλης εντολής.

Στις επόμενες μέρες οι αντάρτες στέλνουν στις Σπέτσες κάποιους από το Κυπαρίσσι, να παραδώσουν μια επιστολή τους στους Σπετσιώτες. Σ’ αυτήν τους απειλούν ότι θα έρθουν να κάψουν το νησί αν δεν παραδώσουν τα όπλα τους. Αυτοί αρνούνται να παραδώσουν τα όπλα και προετοιμάζονται για άμυνα. Η πολιτοφυλακή βάζει σκοπιές σε περίοπτα σημεία του νησιού και εξοπλίζει δύο καΐκια για περιπολίες γύρω από το νησί.

Στις 30 Σεπτεμβρίου 1944, τα παρατηρητήρια βλέπουν ένα καΐκι να έρχεται από την κατεύθυνση του Κυπαρισσιού και σημαίνουν συναγερμό. Πάρα πολλοί Σπετσιώτες τρέχουν στον Κουζουνό, οπλισμένοι με ό,τι ότι έχουν και ένα εξοπλισμένο καΐκι (καταδίωξη όπως τα ονόμαζαν), ξεκινά για να το αποκρούσει. Καθώς το καΐκι ζυγώνει προς το στενό μεταξύ Σπετσών και Σπετσοπούλας, η καταδίωξη επιτίθεται σ’ αυτό και του βάλλει με το πολυβόλο. Το καΐκι κάνει σινιάλο παράδοσης και σταματά. Διαπιστώνουν ότι μεταφέρει Βρετανούς Commandos, εκ των οποίων ένας είχε σκοτωθεί από τις ριπές και άλλοι δύο είχαν τραυματιστεί. Φέρνουν το καΐκι στην Ντάπια και μεταφέρουν το νεκρό και τους τραυματίες στο σπίτι-ιατρείο του γιατρού Παπασταύρου, όπου και νοσηλεύτηκαν μέχρι την παραλαβή τους από το βρετανικό πολεμικό. Το καΐκι με τους υπόλοιπους Commandos, το πηγαίνουν στην Μπάλτιζα και το καθίσαν μπροστά στο καρνάγιο του Μπέλεση γιατί είχε μισοβουλιάξει. Οι Βρετανοί έστησαν των ασύρματο τους στις καμάρες του Λαϊνά, και ενημέρωσαν τους ανωτέρους τους για τα γεγονότα.

Σύσσωμο το νησί στην κηδεία τού υπολοχαγού Robert Bury

         Σύσσωμο το νησί στην κηδεία τού υπολοχαγού Robin Bury

Το πρωί της επόμενης μέρας 1 Οκτωβρίου 1944, έγινε η κηδεία του Βρετανού στον Άγιο Αντώνη και πλήθος Σπετσιωτών τον συνόδεψαν μέχρι τον Αγ. Γιάννη στο Παλιό Λιμάνι όπου έγινε η ταφή του. Ο νεκρός ήταν ο Υπολοχαγός Robin (Bob) Bury και ήταν 26 ετών. Πέντε μήνες νωρίτερα ήταν ένας από τους καταδρομείς που απήγαγαν των Γερμανό στρατηγό Κράιπε από την Κρήτη. Αυτός και οι άνδρες του συμμετείχαν στην ομάδα “Foxforce” που αποτελούνταν από καταδρομείς, αλεξιπτωτιστές και άνδρες του Ιερού Λόχου. Είχαν αποβιβαστεί στα Κύθηρα από τις 16 Σεπτεμβρίου 1944, με αποστολή να προετοιμάσουν το έδαφος για την απόβαση στον Πειραιά. Το καΐκι που τους μετέφερε στις Σπέτσες («Ευαγγελίστρια» του Γιώργου Μουτσάτσου από τα Βελανίδια Λακωνίας), πέρασε πρώτα από το Κυπαρίσσι για να μάθουν τι κατάσταση επικρατεί στο νησί, γι’ αυτό και ακολούθησαν την πορεία αυτή.

Το απόγευμα της 1ης Οκτωβρίου 1944, κατέπλευσε το βρετανικό ναρκαλιευτικό ανοικτής θαλάσσης H.M.S Stormcloud, για να παραλάβει τους τραυματίες. Το πλοίο αυτό ήταν στην μοίρα ναρκαλιευτικών που αποτελούνταν από έξι Βρετανικά και οκτώ Ελληνικά με αποστολή να ανοίξουν δίαυλο στον ναρκοθετημένο Σαρωνικό, για την ασφαλή διέλευση των πολεμικών πλοίων (Operation Edgehill). Κατά την επιχείρηση αυτή βυθίστηκαν από νάρκες, δύο βρετανικά και δύο ελληνικά ναρκαλιευτικά (H.M.S Larne, H.M.S Clinton, Β.Π Κάσος, Β.Π Κως).

Στις 18 Οκτωβρίου κατέπλευσε στον Πειραιά όλος ο Ελληνικός Στόλος καθώς και σημαντικό τμήμα του Βρετανικού Στόλου της Μεσογείου, μαζί και το θρυλικό μας θωρηκτό «ΑΒΕΡΩΦ» στο οποίο επέβαινε η Ελληνική Κυβέρνηση προκειμένου να σφραγίσει την απελευθέρωση της Αθήνας, υψώνοντας την Κυανόλευκη στην Ακρόπολη.

 

Advertisements